NAMAZ’IN VACİBLERİ

463 Şimdi “Tenvirü’l Ebsar”, “Dürrü’l Muhtar”, “Reddü’l Muhtar” ve “Feteva-ı Hindiyye’yi” esas alarak namazın vacibleri üzerinde duralım. Bilindiği gibi namazın vaciblerini kasden terkeden kimsenin, namazı iade etmesi esas alınmıştır. Eğer unutarak terkederse secde-i sehiv yapar. Namazın vacibleri şunlardır:

Birincisi: Fatiha Sûresini okumaktır. Fatiha’nın ekserisini terkeden kimse secde-i sehiv yapar, birazını terkeden yapmaz. Lakin Mücteba’da: “Fatiha’dan bir ayet terkeden secde eder” denilmiştir ki, evla olan da budur. Dolayısıyla Fatiha Sûresi’nin tamamını okumak vacibtir.

İkincisi: En kısa bir sûreyi, Fatiha Sûresi’ne zam etmektir. Nitekim Feteva-ı Hindiyye’de: “Namazda Fatiha ve zamm-ı sûre okumak vacibtir. Ayrıca Fatiha’yı, zamm-ı sûreden önce okumak vacibtir”(174) denilmiştir.

Üçüncüsü: Fatiha ve zamm-ı sûreyi farz namazın ilk iki rek’atına tahsis etmek de vacibtir.

Dördüncüsü: Nafile namazın her rek’atında Fatiha ve zamm-ı sûre vacibtir. Zira nafile namazın her çift rek’atı bir namaz sayılır. Vitir Namazı’nın her rek’atında da ihtiyaten Fatiha ve zamm-ı sûre okumak vacibtir.(175)

Beşincisi: Kıraatle rükû arasında ve secde gibi her rek’atta tekerrür eden yahud rek’atların sayısı gibi her namazda tekerrür eden şeyler arasında tertibe riayette vacibtir. İmam-ı Yusuf (rh.a) indinde bu farzdır. Nitekim daha önce izaha gayret etmiştik!..

Altıncısı: Tadil-i Erkan, yani azayı rükû ve secdede iken ve keza Kemâl’in tercihine göre, rükû ve secdeden doğrulurken bir tesbih miktarı sakinleştirmek de vacibtir. İmam-ı Yusuf (rh.a)’a göre, Tadil-i Erkan ameli farzdır. Daha önce zikretmiştik!..

Yedincisi: İlk oturuşta vacibtir. Velev ki nafile namazda olsun. Essah olan kavil budur. Malûm olduğu üzere ka’de-i ahire (son oturuş) farzdır. İlk oturuşta teşehhüd’den fazla birşey okumamak da vacibtir. Teşehhüd’den fazla birşey okunursa secde-i sehiv yapılır.

Sekizincisi: Gerek ilk oturuşta, gerek son oturuşta teşehhüd’ü okumak da vacibtir. Essah olan kavle göre her oturuşta, teşehhüd’ün tamamını okumak esastır.

Dokuzuncusu: Sağa ve sola selâm vererek, namazdan çıkmak da vacibtir. İmam-ı Azam (rh.a)’a göre selâm vererek namazdan çıkmak farzdır. Daha önce bu hususu zikretmiştik!.. Yani “Esselâmu aleyküm ve rahmetûllah” demek.

Onuncusu: Vitir Namazı’nda kunut’u okumak vacibtir. Kunut “Mutlak dua manasınadır” Kunut’un tekbiri ile üçüncü rek’atın tekbiri de aynı hükme tabidir. Hangi dua okunursa okunsun “Kunut” yerine geçer.

Onbirincisi: Bayram namazının tekbirleri de vacibtir.

Onikincisi: Sabah, akşam ve yatsı namazlarında imamın aşikâr olması vacib olduğu gibi, gizli okunan namazlarda herkesin gizli okuması da vacibtir.

Onüçüncüsü: Rükûu tekrarlamamak, secdeyi üçlememek, ikinci veya dördüncü rek’attan önce oturmamak, iki farz arasına giren her ziyadeyi terketmemek, imama uyan kimsenin susması ve imamı takip etmesi (yani içtihad götüren yerde imamı takip etmesi) de vacibtir. Namaz ancak farzlarda imama muhalefet halinde bozulur. Vaciblerde de fiilen imama tabi olmak vacibtir.”  Yusuf Kerimoğlu-Emanet ve Ehliyet-İslam İlmihali.